1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer>

منو - کلینیک

 

مشکلات ما با ذهن

همه ما به طور روزمره از آشفتگی ذهنی در رنجیم. نمونه هایی از آن، خواب ناآرام، افکار آشفته و گفتگوهای ذهنی بی پایان است. در کارهای مان قدرت تمرکز نداریم. در روابطمان دچار سوء تفاهم هستیم و قابلیت شنیدن را از دست داده ایم. به دلیل عدم استفاده از دریافت ها ، تمام تجربیات ما ذهنی و از پیش تعیین شده هستند. افکاری که ما را رها نمی کنند احساسات غیر قابل کنترل و تصمیم گیری های عجولانه همه نتیجه ذهن های شلوغ و به هم ریخته ما هستند.

این ذهن آشفته منجر به صدمات بدنی نیز خواهد شد. در ابتدایی ترین شرایط، باعث گرفتگی عضلات شانه و گردن و سردرد می شود. در مراحل بعدی، ارگان های دیگر بدن نیز آسیب خواهند دید. مثلاً افراد عصبی و سختگیر یا بسیار احساسی به امراض قلبی و فشار خون دچار می شوند.

به دلیل عادت ذهن به فعالیت دائمی، ذهن ما مرتباً نیاز به خوراک دارد و ما این خوراک را با تماشای دائمی تلویزیون، خوردن و حرف زدن تامین می کنیم. هم غم زیاد و هم شادی زیاد به یک اندازه ما را هیجان زده می کند و ذهن ما در غم و در شادی به هم می ریزد. بازیچه کلام و رفتار دیگران هستیم.

عدم پذیرش وضعیت موجود یکی از شایع ترین مشکلات ذهنی است. یکی از بزرگ ترین موارد به وجود آورنده مشکلات ذهنی، نداشتن معنا در زندگی است.

 

چگونگی کارکرد ذهن

الف) ذهن چیست؟

در یوگا تفاوتی میان افکار و احساسات نیست، هر دو از یک انرژی نشأت می گیرد. آنچه به آن ذهن می گوییم چهار بعد یا چهار تجلی دارد:

1. بودهی: خرد و قدرت تحلیل

2. ماناس: قدرت تفکر و برنامه ریزی روزمره

3. چیتا: خاطرات و حس ها

4. آهامکار: "من"، آگاهی از خود

اگر کسی از شما تعریف کند و به شما بگوید "تو خوب هستی" بودهی به شما پیام می دهد که: "تو خوبی" و به این ترتیب یک علامت مشخصه روی ذهن می گذارد. در همین حال بودهی طرز تفکر خاصی را به ماناس دیکته می کند بودهی استنباطی اینچنین دارد: فردی که به من گفته "تو خوبی"، با من مهربان است و مرا دوست دارد، بنابراین بودهی به ماناس می گوید که با آن فرد رفتار خوبی داشته باشد و به این ترتیب صمیمیت شکل می گیرد.

بودهی به چیتا هم می گوید که در خاطره شما آن فرد را به عنوان یک دوست نگه دارد. بودهی به آهامکار می گوید که این فرد تو را دوست دارد. آهامکار به این ترتیب شاد می شود، مغرور می شود و صاف می نشیند. بر عکس این موضوع هم هست: اگر فردی به شما بگوید "تو بدی" یا از شما انتقاد کند، بودهی به ماناس می گوید که "من بدم"، چیتا آن فرد را در لیست دشمن ها می گذارد و آهامکار هم خطاب به آن فرد می گوید: "به حسابت می رسم".

این زنجیره افکار را چیتا می گویند. طبیعت رفتاری ذهن را چیتا می گویند: چینتا تفکرات بلاانقطاعی است که منجر به اضطراب و تنش و این تفکرات دنباله دار ممکن است در مورد موضوعات خوب یا بد اتفاق بیفتند.

 

ب) پروسه گوارش ذهنی

عملکرد ذهن را از منظری دیگر نیز می توان دید. اگر پروسه کارکرد ذهن را به پروسه گوارشی تشبیه کنیم، متوجه می شویم که در سطح ذهنی ظلم های زیادی به "دستگاه گوارش" ذهنی خود می کنیم.

مرحله اول این روند "بلع" موضوعات جدید ذهنی است. بسیاری از افراد که مشکل پذیرندگی دارند و نمی توانند موضوعات جدید را بپذیرند.

مرحله دوم، "هضم" و تحلیل ایده وارد شده به روند گوارش ذهنی است. در این مرحله، تأمل و تفکر بر موضوعات بسیار لازم است و اکثر افراد در این مرحله دچار تنبلی دستگاه گوارش ذهنی هستند.

درست مانند معده ای که توانایی هضم غذا را ندارد، ذهن اکثر افراد نیز در تحلیل ایده های مختلف ناتوان است و این ایده ها مانند غذاهای هضم نشده بر ذهن ما سنگینی می کنند. در اثر کارکرد درست این بخش، ذهن می تواند ایده های دریافتی را به دو بخش مفید و قابل قبول و نامفید و غیر قابل قبول تقسیم کند.

مرحله سوم، "توزیع" بخش مفید تشخیص داده شده ایده های ورودی است. به این معنا که بخش مفید ایده های ورودی ایده های ورودی در تمام ابعاد وجودی ما پخش می شوند.

مرحله چهارم، "دفع" بخش نامفید ایده های ورودی است. کسانی که در هضم ایده های جدید مشکل دارند، در این مرحله نیز دچار مشکل خواهند شد. زیرا گوارش نامناسب مطمئناً معیار خوبی برای تشخیص آن چه باید دفع شود به فرد نخواهد شد. زیرا گوارش نامناسب مطمئناً معیار خوبی برای تشخیص آن که چه باید دفع شود به فرد نخواهد داد. ضمن این که افرادی که در رهاسازی موضوعات و معضلات ذهنی مشکل دارند، در این مرحله دچار مشکل شده و به نوعی مرحله آخر پروسه گوارش ذهنی، تبدیل ایده پذیرفته شده به عمل است. به این معنا که زبده آن چه تمام ذهن در تحلیل و توزیع آن در وجود ما تلاش کرده، در رفتار و کردار ما متجلی شده و بخشی از سلوک ما با دنیای اطراف خواهد شد.

 

چگونگی مدیریت ذهن در یوگا

هدف از مدیریت ذهن

·       کاهش تموجات ذهنی

·       قطع ارتباط بین ذهن و حواس پنجگانه

·       افزایش انضباط ذهنی

·       ایجاد توانایی در مشاهده افکار (بدون قضاوت)

·       ایجاد توانایی در قطع افکار

·       ایجاد توانایی در مواجهه شدن با خویشتن

 

ابزار برای مدیریت ذهن:

جسم: مواجهه مستقیم با ذهن بسیار دشوار است. از طریق انجام آساناها، پرانا سیال می شود و سیال شدن پرانا منجر به آرامش ذهن می شود. ضمن این که حین انجام آساناها با آگاهی از نکات خاصی مثل تنفس، شمارش حرکت، وضعیت بدن و .... در واقع نوعی تمرین تمرکزی (آسانا پراتی آهارا) انجام می دهیم و فرد متمرکز بودن روی یک موضوع واحد را برای دقایقی تجربه می کند.

با انجام تمرینات تنفسی متعادل کننده و آرامش بخش نیز ذهن فرد خود به خود آرام می شود. ضمن این که در اینجا هم پرانایاما پراتی آهارا انجام می شود و فرد با حفظ آگاهی بر شرایط تنفس، تمرکز را تجربه می کند. در واقع توسط هاتایوگا جسم و انرژی ها را متعادل کرده و ذهن را تا حدودی آرام می کنیم.

لذا با استفاده از راجا یوگا ذهن را تربیت کرده و توانایی مواجهه با خویشتن را به وجود می آوریم و نیز بتوانیم احساسات و عواطف را متعادل می کنیم.

بنابراین می توان ادعا کرد که یوگا می تواند ابزار بسیار قدرتمندی در دست روانپزشکان و روانکاوان محترم برای تسهیل روند درمان باشد

 

امیر عظیم صحت مند               

کلینیک تخصصی مغز و اعصاب و روان بهمن